ระบบไร้สาย กับ ประเด็นความปลอดภัยของคลื่นความถี่วิทยุ

ความเป็นมาเรื่องประเด็นความปลอดภัยของคลื่นความถี่วิทยุ (RF)

เนื่องจากสังคมปัจจุบัน ได้รับทราบข้อมูลข่าวสารเรื่องความปลอดภัย ในการใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่แตกต่างมากมายหลายอย่างกันนั้น จึงเป็นผลก่อให้เกิดความห่วงกังวลกับประเด็นที่ว่า โทรศัพท์เคลื่อนที่อาจก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพแก่ผู้ใช้ รวมถึงประเด็นความปลอดภัยในการใช้งานในสภาพแวดล้อมต่างๆ มากยิ่งขึ้น โดยความห่วงกังวลดังกล่าวได้ส่งผลไปถึงการใช้อุปกรณ์ไร้สายอื่นๆ เช่น อุปกรณ์เครือข่ายไร้สาย (WLANs)^* ที่ทาง Cisco Systems® และ Linksys® เป็นผู้ผลิตและจัดจำหน่าย ซึ่งเรื่องนี้ ไม่เพียงแต่เป็นความห่วงกังวลของลูกค้า Cisco เท่านั้น แต่ยังเป็นเรื่องห่วงกังวลของทาง Cisco ด้วยเช่นกัน

ณ. วันนี้ ยังไม่มีการคันพบหลักฐานหรือความเกี่ยวพันใดๆ ที่แสดงให้เห็นว่าอุปกรณ์แบบพลังงานต่ำเหล่านี้ สามารถก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพแก่ผู้ใช้ และผู้อื่นได้ นอกจากนี้ ผลิตภัณฑ์ไร้สายทุกผลิตภัณฑ์ของทาง Cisco Systems® และ Linksys® จะต้องผ่านการประเมินผลและได้มาตราฐานตามข้อกำหนดคลื่นความถี่วิทยุ (RF) สากล ก่อนที่จะมีการนำไปวางจัดจำหน่ายในท้องตลาด

โดยเอกสารฉบับนี้ เป็นการนำเสนอผลการวิจัยและงานค้นคว้า เรื่องผลกระทบด้านสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นได้จากการใช้อุปกรณ์ RF

อุปกรณ์ไร้สายพลังงานต่ำไม่พบว่ามีความเสี่ยงต่อสุขภาพ

คำถาม – “อุปกรณ์ไร้สายพลังงานต่ำ เช่น WLAN client cards, access points หรือ RFID tags นั้น เป็นอันตรายหรือก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อสุขภาพรึเปล่า?” จากหลักฐานที่มีอยู่ในปัจจุบันนี้ ยังไม่มีอะไรบ่งบอกถึงความเกี่ยวพันกันระหว่าง การใช้อุปกรณ์ไร้สายพลังงานต่ำ กับ เรื่องปัญหาสุขภาพใดๆ ทั้งสิ้น

และจากงานค้นคว้าที่ผ่านมานั้น สามารถรายงานได้ ว่า การใช้อุปกรณ์โทรศัพท์เคลื่อนที่นั้น จะไม่ก่อให้เกิดอันตรายกับสุขภาพแต่อย่างใด โดยบทสรุปดังกล่าว ได้มาจากงานค้นคว้าวิจัยสำคัญ 2 งาน ดังนี้

• รายงานผลการค้นคว้า โดย Dr. John D. Boice, Jr. และ Dr. Joseph K. McLaughlin แห่ง สถาบันระบาดวิทยานานาชาติ (International Epidemiology Institute) ของ สหรัฐอเมริกา เดือนกันยายน ปี 2002 เพื่อ การป้องกันการแผ่กัมมันตรังสีแห่งประเทศสวีเดน (Swedish Radiation Protection Authority)
• รายงานผลการค้นคว้า ที่ได้ส่งมอบต่อ สหภาพยุโรป (European Commission) โดย คณะกรรมการวิทยาศาสตร์ด้านการศึกษา ความเป็นพิษ ความเป็นพิษทางชีวภาพ และสิ่งแวดล้อม (Scientific Committee on Toxicity, Ecotoxicity, and the Environment) ภายใต้ชื่อเรื่อง "ความคิดเห็นต่อผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากพลังงานแม่เหล็กไฟฟ้า พลังคลื่นความถี่วิทยุ และพลังงานรังสีไมโครเวฟ ต่อสุขภาพมนุษย์ (Opinion on Possible Effects of Electromagnetic Fields, Radio Frequency Fields, and Microwave Radiation on Human Health)"

งานค้นคว้าที่ศึกษาเรื่องผลกระทบของอุปกรณ์ WLAN โดยตรงนั้น ยังมีไม่มากนัก แต่เนื่องจากระดับแรงส่งคลื่นความถี่ของทั้ง WLAN และ RFID tags นั้น ต่ำกว่าระดับแรงส่งคลื่นความถี่วิทยุ (RF) ของโทรศัพท์เคลื่อนที่ทั่วไป จึงสามารถนำบทสรรุปเรื่องความปลอดภัยในการใช้อุปกรณ์โทรศัพท์เคลื่อนที่มาเป็นบทสรุปความปลอดภัยในการใช้อุปกรณ์ WLAN และ RFID ได้^**

โดยระดับแรงส่งคลื่นความถี่วิทยุ (RF) ของอุปกรณ์ WLAN ทั่วไปนั้น อยู่ในระดับแรงส่งที่ปลอดภัยตามมาตราฐานที่กำหนดไว้โดย องค์การอนามัยโลก (World Health Organization หรือ WHO) ^***

*	โดยทั่วไป สหภาพโทรคมนาคมสากลด้านวิทยุคมนาคม (International Telecommunication Union – Radiocommunication หรือ ITU-R) จะระบุอุปกรณ์เหล่านี้ เป็น อุปกรณ์ RLAN แต่เพื่อความเหมาะสมในการรายงานข้อมูลในเอกสารนี้ จะขอระบุเป็น อุปกรณ์ WLAN แทน
**	ตามปกติทาง Cisco จะไม่ใช่ผู้ผลิตอุปกรณ์ แต่เนื่องจากในบางกรณี ผู้จำหน่ายและลูกค้าของ Cisco ระบุขอใช้อุปกรณ์ RFID เพื่อการค้นหาผลิตภัณฑ์ ทาง Cisco จึงเห็นควรนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับเรื่อง RF ของอุปกรณ์เหล่านี้ให้ลูกค้าได้รับทราบ
***	หน่วยงานหลายหน่วยงานในประเทศได้นำข้อจำกัดระดับแรงส่งคลื่นความถี่วิทยุ (RF) ที่กำหนดโดย คณะกรรมการสากลด้านการป้องกันการแผ่กัมมันตรังสีประเภทไม่ก่อไอออน ของ องค์การอนามัยโลก (WHO International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection – ICNIRP) มาปฏิบัติใช้

การปฏิบัติตามข้อกำหนดควบคุมความเสี่ยงจากคลื่นความถี่วิทยุ (RF EXPOSURE REQUIREMENTS) โดย CISCO และ LINKSYS

ผลิตภัณฑ์ไร้สายทุกผลิตภัณฑ์ของ Cisco และ Linksys ได้รับและต้องผ่านการประเมินผล เพื่อให้คุณภาพผลิตภัณฑ์ทุกผลิตภัณฑ์สอดคล้องตามข้อกำหนดระดับแรงส่งคลื่นความถี่วิทยุ (RF) ที่ปลอดภัย เช่นเดียวกับหน่วยงานต่างๆ ในสหรัฐอเมริกาและรอบโลก โดยการประเมินผลจะปฏิบัติไปตามข้อกำหนด และนโยบายที่ได้เลือกนำมาใช้ หรือ ตามการแนะนำของทาง Federal Communications Commission (FCC)^* และจากหน่วยงานระดับโลกหน่วยอื่นๆ^**

โดยปกติการปฏิบัติตามข้อกำหนดอุปกรณ์เหล่านี้นั้น จะปฏิบัติใช้ข้อกำหนดระดับความเสี่ยงสูงสุดเท่าที่กำหนดไว้ (Maximum Permissible Exposure or MPE levels) สำหรับอุปกรณ์ประเภทเคลื่อนที่และประเภทถาวร หรือ ตามข้อกำหนดการตรวจสอบอัตราการรับคลื่นความถี่สำหรับอุปกรณ์ประเภทพกพา (^*** or per Specific Absorption Rate (SAR) tests for portable^**** devices) การปฏิบัติตามข้อกำหนดสำหรับผลิตภัณฑ์แต่ละประเภท จะขึ้นอยู่กับการออกแบบ การวิเคราะห์ทางเทคนิค หรือ การตรวจวัดคลื่นความถี่วิทยุ (RF measurement testing) ซึ่งการวิเคราะห์หรือการทดสอบจะปฏิบัติตามมาตรฐานของนานาประเทศและตามมาตรฐานสากลเช่นเดียว กับหน่วยปฏิบัติการทดลองอิสระที่ได้รับการรับรองวิทยฐานะอื่นๆ

ก่อนจะสามารถนำอุปกรณ์ไร้สายอุปกรณ์ใดวางจำหน่ายในท้องตลาด ทาง Cisco ต้องนำผลการวิเคราะห์ทางเทคนิคด้าน MPE หรือ ข้อมูลผลการตรวจสอบ SAR ส่งมอบให้กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อพิจารณาความเหมาะสมของอุปกรณ์นั้นๆ โดยงานค้นคว้าและรายงานผลการทดสอบจะต้องพิสูจน์ว่าอุปกรณ์ดังกล่าวตรงตามข้อกำหนดระดับแรงส่งคลื่นความถี่วิทยุ (RF) ที่ปลอดภัย ซึ่งหากไม่ตรงตามข้อกำหนด อุปกรณ์ดังกล่าวจะไม่สามารถนำไปวางในท้องตลาดได้ ทาง Cisco และ Linksys จึงตรวจสอบผลิตภัณฑ์ทุกผลิตภัณฑ์อย่างละเอียดรอบคอบและให้ถูกต้องตรงตามมาตรฐานที่เคร่งครัดที่สุด เพื่อป้องกันภัยจากปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้

คู่มือของ Cisco และ Linksys ทุกเล่ม รวบรวมคำชี้แจงเกี่ยวกับการปฏิบัติตามข้อกำหนดระดับความปลอดภัยของคลื่นความถี่วิทยุ (RF) ต่างๆ รวมไปถึงการแนะนำวิธีการติดตั้งและการใช้งานระบบต่างๆอย่างถูกต้อง เพื่อเป็นการมั่นใจได้ว่าอุปกรณ์เหล่านี้ ยังคงคุณภาพตรงตามข้อกำหนดและมาตราฐานเดิม

ผลกระทบต่ออุปกรณ์การแพทย์

ความห่วงกังวลอีกเรื่องหนึ่งเกี่ยวกับความปลอดภัยในการใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่นั้น คือ ผลกระทบที่อาจมีต่ออุปกรณ์การแพทย์ โดยมีโรงพยาบาลหลายโรงพยาบาลได้สั่งห้ามนำโทรศัพท์เคลื่อนที่เข้าหรือใกล้ห้องฉุกเฉิน และเขตบริเวณอื่นในโรงพยาบาลทีมีอุปกรณ์การแพทย์ติดตั้งอยู่ และเช่นเดียวกันความห่วงกังวลดังกล่าว ส่งผลให้มีคำถามตามมาว่า “อุปกรณ์เครือข่ายไร้สายนั้น สามารถใช้งานใกล้เครื่องมือแพทย์ได้หรือไม่?”

ทาง Cisco ได้คลายความกังวลดังกล่าวนี้ ด้วยการออกแบบผลิตอุปกรณ์เครือข่ายไร้สายที่มีระดับแรงส่งคลื่นความถี่น้อยกว่าปกติ เพื่อหลีกเลี่ยงการก่อผลกระทบที่อาจมีต่ออุปกรณ์การแพทย์ โดยผลิตภัณฑ์ที่ประกอบด้วยวิทยุ ของ Cisco นั้น ได้รับการรับรองระดับแรงส่งคลื่นความถี่สำหรับอุปกรณ์ที่ใช้งานในสภาพแวดล้อมที่มีเครื่องมือแพทย์จาก FCC และ European Commission ภายใต้มาตรฐานระดับแรงส่งคลื่นความถี่ EN 55011

ในเดือนกันยายน ปี 1996 โรงพยาบาลแห่งหนึ่งได้ทำการทดสอบ ก่อนการติดตั้งเครือข่ายไร้สายประเภทใช้คลื่นความถี่วิทยุ ของ Cisco โดยผลปรากฏว่าอุปกรณ์เครือข่ายไร้สาย Cisco 2.4-GHz ไม่ก่อให้เกิดผลกระทบ หรือลดประสิทธิภาพการทำงานของเครื่องช่วยการเต้นของหัวใจ แม้ว่าจะทดลองใช้งานในระยะใกล้ อุปกรณ์การแพทย์ดังกล่าวก็ตาม และในปี 2003 ทาง Cisco ได้ดำเนินการค้นคว้าด้วยการทดลองกับอุปกรณ์การแพทย์แบบปลูกฝังจากผู้ผลิตอุปกรณ์การแพทย์ชั้นนำ 2 แห่ง พร้อมกับทำการทดลองระบบ WLAN กับ ระบบ MRI ของศูนย์วิจัยโรงพยาบาลใหญ่แห่งหนึ่ง โดยผลปรากฏว่าระบบ WLAN ของ Cisco ไม่ได้ลดประสิทธิภาพการทำงานของเครื่อง MRI หรือลดประสิทธิภาพการทำงานของเครื่องช่วยการเต้นของหัวใจ ที่นำมาใช้ในการทดลองครั้งนี้

งานวิจัยนี้ ยังคงดำเนินการค้นคว้าและวิจัยอยู่ โดยได้ทำการทดลองกับอุปกรณ์ Cisco 5-GHz และได้รับผลการทดลองที่คล้ายกัน
*	ข้อกำหนดตามที่ระบุไว้ใน คำแถลงการณ์ 65C ฉบับปรับปรุงแก้ไขที่ 01-01 ของ สำหนักงานวิศวกรรมและเทคโนโลยี เรื่องการประเมินการปฏิบัติตามนโยบายของ FCC ด้านความเสี่ยงจากพลังงานคลื่นความถี่วิทยุและพลังงานแม่เหล็กไฟฟ้าต่อมนุษย์ (Office of Engineering and Technology Bulletin 65C Revision 01-01, Evaluating Compliance with FCC Guidelines for Human Exposure to Radiofrequency Electromagnetic Fields)
**	เช่นข้อแนะนำ K-52 ของนโยบาย (ITU-T Recommendation K-52 Guidance) ในการปฏิบัติตามขีดจำกัดที่กำหนดไว้กับความเสี่ยงจากพลังงานแม่เหล็กไฟฟ้าต่อมนุษย์
***	เพื่อวัตถุประสงค์ในการนำเสนอข้อมูลในเอกสารนี้ ทาง Cisco และ Linksys ได้จัดให้ จุดเชื่อมต่อ (access points) และ จุดเชื่อมโยง (bridges) เป็นประเภทเคลื่อนที่ หรือ ประเภทถาวร ขึ้นอยู่กับแรงรับสายอากาศ (antenna gain) และข้อกำหนดในการติดตั้ง
****	เพื่อวัตถุประสงค์ในการนำเสนอข้อมูลในเอกสารนี้ ทาง Cisco และ Linksys ได้จัดให้ การ์ดลูกค้า (client cards) และ โทรศัพท์แบบสื่อสารผ่านทางอินเตอร์เน็ต (voice over IP – VoIP phones) เป็นประเภทอุปกรณ์พกพา และอาจต้องผ่านการตรวจสอบจาก SAR

การใช้งานในสภาพแวดล้อมที่มีความเสี่ยง/อันตรายสูง

เรื่องกังวลอีกเรื่องหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยของคลื่นความถี่วิทยุ (RF) คือ การนำอุปกรณ์ประเภทคลื่นความถี่วิทยุ (RF) ไปใช้งานในสถานที่ที่มีความเสี่ยง/อันตรายสูง เช่น โรงกลั่นน้ำมัน เหมือง หรือ เขตก่อสร้างที่มีการใช้ระเบิด ด้วยเหตุนี้ จึงมีหลายๆประเทศ เช่น ออสเตรเลีย และประเทศในสหภาพยุโรป (EU) กำหนดนโยบายการใช้งานอุปกรณ์ไร้สายในสถานที่ที่มีความเสี่ยง/อันตรายสูง แต่ไม่มีการระบุถึงระบบเครือข่ายไร้สายแบบพลังงานต่ำอย่างชัดเจน

ในกรณีส่วนมาก วิทยุพลังงานต่ำ เช่น WLANs ใช้พลังงาน Effective Isotropic Radiated Power (EIRP) น้อยกว่า100mW และสามารถใช้งานได้ที่ 2.4 และ 5.8 GHz โดยไม่เป็นภัย หากใช้งานตามปกติวิสัย อย่างไรก็ตาม ขอเสนอให้ปรึกษาแผนกดูแลความปลอดภัยขององค์กรก่อน เพื่อตรวจสอบนโยบายการใช้อุปกรณ์ประเภทคลื่นความถี่วิทยุ (RF) ในพื้นที่ต่างๆขององค์กร แต่โอกาสที่วิทยุจะทำการรบกวนและก่อให้เกิดปัญหาด้านความปลอดภัยนั้น หรือ ก่อให้เกิดอุบัติเหตุจากการเพิ่มทวีความร้อนอย่างรวดเร็วนั้น มีน้อยมาก แต่อย่างไรก็ตามขอให้ใช้ความระมัดระวังขณะที่ใช้งานอุปกรณ์เหล่านี้

ในกรณีที่จะกระทำการติดตั้งอุปกรณ์วิทยุในสถานที่ที่มีความเสี่ยง/อันตรายสูง ขอให้เจ้าหน้าที่ติดตั้งเป็นผู้ดำเนินการติดตั้ง เพื่อสอดคล้องตามข้อกำหนดเรื่องการระบุมอบหมายความรับผิดชอบให้แก่กลุ่มหน่วยงานใดหน่วยหนึ่งในการรักษาความปลอดภัยของสถานที่ที่ได้กระทำการติดตั้ง

ข้อมูลเพิ่มเติม

แหล่งอ้างอิง

1. Questions and Answers About Biological Effects and Potential Hazards of Radiofrequency Electromagnetic Fields (ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 4, สิงหาคม 1999) http://www.fcc.gov/oet/info/documents/bulletins/#56
2. Evaluating Compliance with FCC Guidelines for Human Exposure to Radiofrequency Electromagnetic Fields Rev 01-01. http://www.fcc.gov/oet/info/documents/bulletins/#65
3. A Local Government Official's Guide to Transmitting Antenna RF Emission Safety: Rules, Procedures, and Practical Guidance. http://wireless.fcc.gov/siting/FCC_LSGAC_RF_Guide.pdf
4. WHO fact sheet on RF emissions. http://www.who.int/inf/inf-fs/fact183.html
5. Epidemiologic Studies of Cellular Telephones and Cancer Risk: Dr. John Boice and Dr. Joseph Mclaughlin, เดือนตุลาคม ปี 2002.
6. European Commission Report, Scientific Committee on Toxicity, Ecotoxicity, and the Environment: "Opinion on Possible Effects of Electromagnetic Fields, Radio Frequency Fields, and Microwave Radiation on Human Health," 10/30/2001.
7. International Telecommunications Union-Telecom Sector Recommendation K-52 Guidance on complying with limits for human exposure to Electromagnetic Field, เดือนกันยายน ปี 2004